İğnition Mumlalarının Kontrolü ve Değişim İşaretleri

Kısa cevap: Motor zor çalışıyor, rölantide titriyor, gaza basınca tekliyor ya da yakıt tüketimi belirgin şekilde arttıysa ilk bakılacak yer iğnition mumlarıdır. Mumları sökmek çoğu araçta 20-40 dakika süren, özel alet gerektirmeyen bir iştir. Elektrot aşınmış, ucu siyah kurumla kaplanmış, porselen gövdesi çatlamış veya tırnak arası açılmış bir mum artık ateşleme yapmıyor demektir; temizlemekle uğraşmak yerine takım hâlinde değiştirmek en doğrusudur.

Mumlar tam olarak ne yapıyor?

Silindir içindeki sıkıştırılmış benzin-hava karışımını ateşleyen kıvılcımı mum üretir. Bobinden gelen yüksek gerilim, mumun merkez elektrotuyla topraklama tırnağı arasındaki boşluktan atlar ve karışımı yakar. Bu boşluk gereğinden fazla açılırsa kıvılcım zayıflar; kapanırsa hiç atlamaz. Her iki durumda da o silindir ya hiç yanmaz ya da geç yanar. Sonuç: güç kaybı, titreme ve yakılamayan benzinin egzoza gitmesi.

Mumdan mı, başka bir şeyden mi? Nasıl ayırt ederim?

Belirtiler benzeşiyor, bu yüzden sıralama önemli. Şu sorulara cevap verin:

• Araç soğukken mi zorlanıyor, her zaman mı? Sadece soğukken zorlanıyorsa mum ya da bobin ihtimali yüksek.
• Marş dönüyor mu? Marş yavaş dönüyor, farlar sönükleşiyorsa sorun akü ve şarj tarafındadır; akım sistemi teşhisi konusunu ayrıca ele almıştık.
• Gaza basınca boğuluyor gibi mi oluyor? Bu daha çok yakıt beslemesine işaret eder; benzin filtresi tıkanmışsa aynı tabloyu verir.
• Egzozdan siyah duman ve keskin benzin kokusu var mı? Yanmayan yakıt geçiyor demektir; hem mumları hem egzoz sistemini kontrol etmek gerekir.

Tekleme belirli bir silindirde sürekliyse, o silindirin mumu söküldüğünde diğerlerinden farklı görünecektir. Bu karşılaştırma tek başına çok şey anlatır.

Kaç kilometrede değişir?

Kesin sayı mumun tipine bağlıdır ve aracın kullanma kılavuzu esastır. Kaba bir çerçeve:

LPG'li araçlarda bu süreler kısalır, çünkü yanma sıcaklığı daha yüksektir. Şehir içi kısa mesafe kullanımda da mum ucu kurumlanmaya daha yatkındır.

Sökmeden önce ne hazırlanır?

1. Mum anahtarı (genelde 16 veya 21 mm, lastik yuvalı olan tercih edilir)
2. Uzatma kolu ve cırcır
3. Tırnak arası ölçme mastarı (bozuk para kalınlığında değil, gerçek mastar)
4. Tork anahtarı - bu iş için gerçekten faydalıdır
5. Basınçlı hava ya da fırça, yuvaların temizlenmesi için

Önemli: Motor tamamen soğuk olmalı. Sıcak alüminyum silindir kapağından mum sökmek diş sıyırma riski taşır.

Adım adım kontrol

1. Aküyü negatif kutuptan ayırın.
2. Bobin veya buji kablolarını tek tek sökün; hangisi hangi silindire gidiyorsa işaretleyin.
3. Mum yuvasının etrafındaki tozu üfleyerek alın. Aksi hâlde bu kir silindirin içine düşer.
4. Mumları sırayla sökün ve söküldükleri sıraya göre yere dizin. Hangi silindirden çıktığını bilmek teşhisin yarısıdır.
5. Her mumu inceleyin. Aşağıdaki tabloya bakın.

Mumun rengi ne söyler?

Temizleyip takmak olur mu?

Geçici çözüm olarak tel fırçayla kurum alınabilir, ama elektrot köşeleri yuvarlanmışsa kıvılcım yine zayıf kalır. Mum takımı çoğu araçta bir depo yakıttan pahalı değildir; dördünü birlikte değiştirmek mantıklıdır. Tek mum değiştirmek, farklı aşınmışlıkta parçalarla çalışmak anlamına gelir.

Takarken nelere dikkat edilir?

• Yeni mumların tırnak arasını mastarla kontrol edin; kutu üzerinde yazan değer geçerlidir.
• Dişlere gres veya bakır macun sürmeyin - üretici aksini söylemiyorsa dişler kuru takılır.
• Önce elle çevirerek yuvasına oturtun. Anahtarla zorlayarak başlamak dişleri bozar.
• Tork değerine uyun; genelde 20-30 Nm aralığındadır. "Sıkı olsun" diye fazla bastırmak en sık yapılan hatadır.
• Bobin başlıklarının içi çatlak veya karbon izli ise onları da değiştirin. Yeni muma eski bozuk bobin takmak sorunu çözmez.

Değişimden sonra ne olacak?

İlk çalıştırmada motor bir-iki saniye tuhaf sesler çıkarabilir, bu normaldir. Rölanti oturduktan sonra